2016_12_11 Στηλίτες

Δένδρο περιήγησης: | Ἀρχική Σελίδα | Ποιμαντική | Διαδικτυακός Ἄμβωνας | Ἔτος 2016 | 2016_12_11 Στηλίτες

Στυλίτες ἤ κιονίτες

Μιά ἰδιαίτερη κατηγορία ἀσκητῶν, ἀγαπητοί μου ἀδελφοί, εἶναι οἱ στυλίτες ἅγιοι, πού ἀντιπροσωπεύουν ἕναν ἀκραῖο φανατικό ἀσκητισμό. Οἱ στυλίτες ἅγιοι πρωτοπαρουσιάζονται στό τέλος τοῦ 4ου μ. Χ. αἰώνα καί ἡ ἄσκησή τους χαρακτηρίζεται ἀπό αὐστηρότητα καί ὑπερβολές. Ὀνομάζονται στυλίτες λόγω τοῦ τρόπου τῆς ἄσκησης πού ἀκολουθοῦν. Αὐτοί μένουν ὅλη τους τή ζωή πάνω σ’ ἕνα στύλο, στήν κορυφή τοῦ ὁποίου ὑπάρχει ἕνα στενό κουβούκλιο. Παραμένουν ὄρθιοι, σέ στάση σταυρική καί προσεύχονται ἀδιάκοπα, ἀνεξάρτητα ἀπό τά καιρικά φαινόμενα καί σπάνια ξαπλώνουν, μόνο σέ περίπτωση ἀσθένειας. Ὑποδηλώνουν ἔτσι τήν πλήρη διάστασή τους ἀπό τά ἐγκόσμια. Οἱ ἅγιοι αὐτοί ἀνήκουν στή συροπαλαιστινιακή παράδοση τῆς ἁγιογραφίας. Αὐτό τό σκληρό τρόπο ἀσκήσεως, ἐπινόησε ὁ πρῶτος στυλίτης ὅσιος Συμεών, ὁ ὁποῖος ἀπό τόν Θεοδώρητο ἀποκαλεῖται «τό μέγα θαῦμα τῆς οἰκουμένης», ἐκθειάζοντας τήν στυλίτικη ζωή μέσα στούς αἰῶνες.

Ἡ Συρία θεωρεῖται ἡ κοιτίδα τοῦ ἐρημιτικοῦ βίου. Στή Συρία ἀναπτύχθηκαν ἀκραῖες μορφές τοῦ ἀναχωρητισμοῦ, ὅπως εἶναι οἱ στυλίτες, οἱ «διά Χριστόν σαλοί», οἱ ἔγκλειστοι, οἱ «βοσκοί», κ.α. Ἀναπτύσσονται, ὁ τύπος τοῦ «ἀνοικτοῦ μέσου», πού ἀνήκουν οἱ στυλίτες ἤ κιονίτες, δενδρίτες καί «βοσκοί», καθώς καί ὁ τύπος τοῦ «κλειστοῦ μέσου», στόν ὁποῖο ἀνήκουν κυρίως οἱ ἔγκλειστοι ἀσκητές. Εἰδική μνεία ὀφείλεται νά κάνουμε σέ ὅλες αὐτές τίς μεγάλες καί ἰδιόρρυθμες ἐκκλησιαστικές προσωπικότητες, τούς στυλίτες, οἱ ὁποῖοι εἶναι γνωστοί ἀπό Βίους κατά τό μᾶλλον ἤ ἧττον ἀνεπτυγμένους καί πλήρεις πολυτίμων εἰδήσεων ἤτοι: γιά τόν Ὅσιο Συμεών τόν παλαιό εἰς Τελανισό (τέλη Δ’ – μέσα Ε’ αἱ.), τόν Δανιήλ εἰς Κωνσταντινούπολη (Ε’ αἱ.), τόν Συμεών τόν Νέον ἐπί τοῦ θαυμαστοῦ ὅρους, πλησίον τῆς Ἀντιοχείας (ΣΤ’ αἱ.), τόν Ἀλύπιο τόν Κιονίτη τόν Παφλαγόνα (Ζ’ αἱ.), τόν Λουκᾶ εἰς Χαλκηδόνα (Ι’ αἱ.) καί τόν Λάζαρον εἰς τό Γαλήσιον ὅρος πλησίον τῆς Ἐφέσου (ΙΑ’ αἱ.). Ὅσο ἐξαντλητική κι ἄν ἦταν ἡ «στάση» τους δηλαδή ἡ συνεχής παραμονή τους καί ἡ ἀδιάκοπη προσευχή τους πάνω στόν στύλο, τόσο εἵλκυσαν μέ τό παράδειγμά τους ἕνα καταπληκτικό πλῆθος μιμητῶν σέ ὅλες τίς περιοχές τῆς Βυζαντινῆς Ἀνατολῆς καί ἕως τοῦ Καυκάσου, ὄχι μόνο καθ’ ὅλη τήν διάρκεια τοῦ Μεσαίωνα ἀλλά καί ἕως τῶν νεοτέρων χρόνων, ἀκόμη δέ καί τῆς σύγχρονης ἐποχῆς. Ὑπῆρξαν ἀκόμη καί γυναῖκες στυλίτισσες. Ἀναφέρονται στυλίτες καί στήν Ἑλλάδα κατά τόν 10ο αἰώνα, ἕνας στήν Πάτρα καθώς καί ἕνας στό Ζεμενό Κορινθίας, τόν ὁποῖο μάλιστα ὑπηρέτησε ὁ Ὅσιος Λουκᾶς ὁ Στειριώτης ἐπί 10 χρόνια, σύμφωνα μέ ὅσα διαβάζουμε στόν βίο του, γιά νά καταλήξουμε στήν ὕπαρξη στυλιτῶν μέχρι τόν 19ο αἱ. στούς κίονες τοῦ Ὀλυμπίου στήν Ἀθήνα.

Κάποιος ἔγραψε κάπου το ἑξῆς πολύ σωστό. «Ὅλοι οἱ Ἅγιοι εἶναι ἀξιοθαύμαστοι, ὄχι ὅμως καί ἀξιομίμητοι…». Ἡ ζωή ὅμως τῶν στυλιτῶν ἦταν ἰδιαίτερα σεβαστῆ ἀπό τούς πιστούς. Πολλοί ἀπό αὐτούς, καί μάλιστα οἱ ὅσιοι, ἀνέλαβαν καί ἐκτέλεσαν παράδοξα, πού ὅλα εἶναι βέβαια ἐμπνευσμένα ἀπό ἀληθινή ἀρετή. Δέν εἶναι ὅμως γιά ὅλους, γι” αὐτό καί τέτοια ἔργα ὄχι μόνο ἀξιομίμητα δέν εἶναι, ἀλλά κι ὅλοι δέν εἶναι ἄξιοι νά τά μιμηθοῦν. Ἕνα τέτοιο ἔργο ἀξιοθαύμαστο, ἀλλά ὄχι καί ἀξιομίμητο εἶναι τό κατόρθωμα τῶν στυλιτῶν. Πολλοί ὅσιοι πέρασαν ζωή ὁλόκληρη ἐπάνω σ” ἕνα στύλο, ἐκτεθειμένοι στόν καύσωνα τοῦ καλοκαιριοῦ καί στόν παγετό τοῦ χειμώνα. Ἕνας ἀπό αὐτούς, εἶναι καί ὁ ἅγιος Δανιήλ ὁ Στυλίτης, τοῦ ὁποίου ἡ Ἐκκλησία μας γιορτάζει τήν μνήμη τήν 11η Δεκεμβρίου. Δέν πρέπει, γιατί καί δέν μποροῦμε, νά τόν μιμηθοῦμε. Ἀξίζει, ὅμως νά τόν θαυμάζουμε γιά τήν καρτερία του καί πολλά νά διδασκόμαστε ἀπό τήν αὐταπάρνησή του. Ὁ Σταυρός ἔχει δική του ἀξία, ἔξω ἀπό κάθε κοινωνική ὠφελιμότητα.

Ὁ Ὅσιος Δανιήλ ὁ Στυλίτης, λοιπόν, γεννήθηκε τό 410 μ.Χ., στό χωριό Μαρουθά τῆς περιφερείας Σαμοσάτων. Οἱ εὐσεβεῖς γονεῖς του ὀνομάζονταν Ἠλίας καί Μάρθα. Ὁ Δανιήλ γεννήθηκε ἐνῶ ἡ μητέρα του ἦταν στείρα. Γι” αὐτό καί οἱ γονεῖς του ὑποσχέθηκαν νά τόν ἀφιερώσουν στήν ὑπηρεσία τοῦ Θεοῦ. Τόν ἀνέθρεψαν μέ πολλή ἐπιμέλεια, καί οἱ κόποι τους δέν πῆγαν χαμένοι. Ὁ Δανιήλ ἀπέδωσε καρπούς.
Νεαρός ἀκόμα, πήγαινε στίς γειτονικές πόλεις καί ἐξηγοῦσε τό Εὐαγγέλιο. Ἔπειτα πῆγε σέ κοινόβια Μονή, ὅπου ἐπιδόθηκε σέ εὐσεβεῖς ἀσκήσεις, θεολογικές μελέτες καί καλλιέργεια τῆς ταπεινοφροσύνης. Κάποτε, σ” ἕνα ταξίδι μέ τόν ἡγούμενο τῆς Μονῆς, συνάντησε τό Συμεών τό Στυλίτη καί πῆρε τήν εὐλογία του.
Ὅταν πέθανε ὁ ἡγούμενος τῆς Μονῆς, ὁ Δανιήλ ξαναπῆγε στό Συμεών καί ζήτησε τή συμβουλή του πού νά πάει. Ὁ Συμεών τόν συμβούλευσε νά πάει στήν Κωνσταντινούπολη, πράγμα πού ὁ Δανιήλ ἔπραξε. Ἐκεῖ ἐγκαταστάθηκε στόν περίβολο τοῦ ναοῦ τοῦ ἀρχιστρατήγου Μιχαήλ στήν Προποντίδα.
Μετά ἀπό λίγο καιρό, εἶδε ὅραμα τόν Συμεών νά τόν καλεῖ. Ὁ Δανιήλ, ἐρμηνεύοντας αὐτό τό ὅραμα, ἔκτισε ὑψηλό στύλο καί ἐγκαταστάθηκε πάνω σ” αὐτόν. Σκοπός τῆς ἐγκατάστασής του πάνω στό στύλο, ἦταν ὁ ἀγώνας γιά τήν ἐξάλειψη τῶν παθῶν καί ἡ ἀπόκτηση περισσότερων ἀρετῶν. Ἔλαβε τό προορατικό χάρισμα, ἔκανε πολλά θαύματα καί ἦταν σημαντική ἡ συμμετοχή του στή Σύνοδο τῆς Χαλκηδόνας.
Πέθανε τό 490 μ. Χ. σέ ἡλικία 80 χρονῶν, πλήρης «καρπῶν δικαιοσύνης τῶν διά Ἰησοῦ Χριστοῦ», ὅπως ἀναφέρει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος στήν πρός Φιλιππησίους Ἐπιστολή του στό Α” κεφάλαιο, στίχο 11. Δηλαδή γεμάτος ἀπό καρπούς, πού παράγει ἡ ἀρετή καί πού κατορθώνονται διά τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Κλείνοντας θά ἀναφέρω, ἀδελφοί μου, ὅτι ἡ σκληρότητα στή ζωή μας γιά τήν ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ φέρνει στήν καρδιά μας τήν τρυφεράδα τοῦ Ἰησοῦ. Οἱ θεῖες ἡδονές γεννιοῦνται ἀπό τίς σωματικές ὀδύνες. Οἱ Πατέρες ἔδωσαν αἷμα ψυχῆς καί ἔλαβαν πνεῦμα. Μέ ἱδρώτα καί κόπο ἔλαβαν τήν Θεία Χάρη. Πέταξαν τόν ἑαυτό τους καί τόν βρῆκαν στά χέρια τοῦ Θεοῦ. Ὅσο κάθεται κανείς, τόσο χαλαρώνει. Ὅσο ἐργάζεται, τόσο δυναμώνει.
Ὁ αὐστηρός ἀγώνας ἄσκησης, ἡ αὐτοεγκατάλειψη, ἡ πλήρης ἐξουθένωση καί ὁ ἐκμηδενισμός τῶν στυλιτῶν θεωρήθηκε ἀπό πολλούς Ἁγίους ἰσότιμη μέ τό μαρτύριο. Ὅλα αὐτά τά φαινόμενα ἀκραίας μοναχικῆς ἄσκησης, ὅλα αὐτά τά φαινόμενα καί οἱ διαστάσεις ἑνός, ὑπερβολικῆς αὐστηρότητας, πνευματικοῦ ἀγώνα, ὅπως εἶναι ἡ ὀρθοστασία, ἡ αὐτοεγκατάλειψη, ἡ διά βίου σιωπή καί διακονία, ἡ ἄρνηση κάθε εἴδους ἐκπολιτισμένης ζωῆς μέσα σέ μία γενική στέρηση -στήν ἀπόλυτη μορφή της- γίνονται μέ σκοπό τήν θέωση, τόν ἁγιασμό, τήν ἀγάπη πρός τόν Θεό, τόν Θεῖο Ἔρωτα πρός τόν Κύριο ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστό καί τήν ἀπόλαυση τῆς ζωῆς τῆς ἐν τῷ Παραδείσῳ καί τῶν Ἐπουρανίων ἀγαθῶν, μέ τήν θέα τοῦ Παναγίου Προσώπου Του.

Ἀμήν!

Πανοσ. Ἀρχιμ. π. Χρυσόστομος Τραϊκάπης