Ὁμιλία τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ἰωαννίνων κ.κ. Μαξίμου στό σύλλογο Πολυτέκνων Ν. Ἰωαννίνων

Δένδρο περιήγησης: | Ἀρχική Σελίδα | Μητροπολίτης | Ἐπικαιρότητα | 2015 Νοέμβριος | Ὁμιλία τοῦ Σεβασμιωτάτου Μητροπολίτου Ἰωαννίνων κ.κ. Μαξίμου στό σύλλογο Πολυτέκνων Ν. Ἰωαννίνων

ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΣΕΒΑΣΜΙΩΤΑΤΟΥ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΙΩΑΝΝΙΝΩΝ κ.κ. ΜΑΞΙΜΟΥ

ποὺ ἐκφωνήθηκε τὴ Δευτέρα 19 Ὀκτωβρίου στὸ Καμπέρειο Ἵδρυμα στὸ πλαίσιο μηνιαίων ὁμιλιῶν ποὺ πραγματοποιεῖ ὁ σύλλογος Πολυτέκνων Ν. Ἰωαννίνων

 

«Ἡ ἀγάπη μεταξὺ τῶν γονέων ὡς παράγοντας ὑγείας τῶν παιδιῶν»

Γιὰ ἐμᾶς τοὺς ὀρθοδόξους χριστιανοὺς τὸ θέμα οἰκογένεια καί, μάλιστα, εὐλογημένη οἰκογένεια στὸ πλαίσιο τῆς ἐκκλησιαστικῆς ζωῆς εἶναι πολὺ σημαντικό. Εἶναι πολύτιμο θέμα, ζωτικῆς σημασίας. Πρόκειται γιὰ τὸ κύτταρο τῆς κοινωνίας, μποροῦμε νὰ ποῦμε καὶ γιὰ τὸ κύτταρο τῆς Ἐκκλησίας. Εἶναι πολὺ σημαντικὸ καὶ ἀπὸ τὴ μεριὰ τῆς Ἐκκλησίας νὰ ἐπιδιώκεται μιὰ κατάλληλη προετοιμασία τῶν ἀνθρώπων, ἰδιαιτέρως τῶν νέων, γιὰ τὴν ἐπιλογὴ δημιουργίας μίας εὐλογημένης οἰκογένειας. Αὐτὴ ἡ προετοιμασία γιὰ τὸ γάμο, ἡ προετοιμασία γιὰ τὴν οἰκογένεια, πρέπει νὰ γίνεται ὅσο τὸ δυνατὸν γρηγορότερα, ἀπὸ πολὺ νωρίς, ὥστε οἱ νέοι ἄνθρωποι νὰ γνωρίζουν τί εἶναι οἰκογένεια, νὰ γνωρίζουν τί εἶναι ἡ εὐλογημένη οἰκογένεια καὶ νὰ ἑτοιμάζονται ὅσο δυνατὸν νωρίτερα, κατανοῶντας τὶς πραγματικὲς διαστάσεις αὐτῆς τῆς ἕνωσης ἀνδρὸς καὶ γυναικός, τὶς εὐθύνες καὶ τὶς δυσκολίες, τοὺς πειρασμοὺς καὶ τὶς παγίδες, ἀλλὰ καὶ τὶς χαρὲς καὶ τὴν εὐλογία, τὴν πνευματικὴ καὶ κατὰ κόσμο χαρὰ ποὺ μπορεῖ νὰ προσφέρει στὸν κάθε ἄνθρωπο μία πραγματικὰ εὐλογημένη οἰκογένεια.

Μᾶς ἐνδιαφέρει ἡ οἰκογένεια νὰ μὴν εἶναι ἁπλὰ ἕνα κοσμικὸ γεγονός, ἀλλὰ νὰ εἶναι ὁ πυρήνας μιᾶς πνευματικῆς διεργασίας, μέσα στὰ πλαίσια τῆς πνευματικῆς κατάρτισης καὶ τῆς πνευματικῆς ἐνηλικίωσης τοῦ ἀνθρώπου. Θεωροῦμε ὅτι ὁ γάμος εἶναι ἕνα μεγάλο μυστήριο, διότι εἶναι ἡ συναρμογὴ δυὸ ἀνθρώπων, ἀνδρὸς καὶ γυναικός, μὲ ἕναν τέτοιον τρόπο, ὥστε ὁ ἕνας νὰ βοηθᾷ τὸν ἄλλο σὲ μία ἀσκητικὴ πορεία τοῦ προσώπου, ποὺ τὴν ἀκολουθοῦν ἀπὸ κοινοῦ, ἄνδρας καὶ γυναῖκα. Ἕνας σύνδεσμος ἀπαράμιλλος, ποὺ ὅταν λειτουργεῖ ὡς εἰκόνα τοῦ δεσμοῦ τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ μὲ τὴν Ἐκκλησία, δίνει ὅλα τὰ ἐφόδια ποὺ εἶναι ἀναγκαῖα γιὰ νὰ βροῦν τὰ μέλη τῆς οἰκογένειας τὸ δρόμο τους· νὰ βροῦν τὰ μέλη τῆς οἰκογένειας τὸ δρόμο τους πρὸς τὴν οἰκείωση τῆς Θείας Χάριτος, πρὸς τὸ νὰ κάνουν δηλαδὴ δική τους τὴ Χάρη, τὴ Δύναμη καὶ τὴν Ἐνέργεια τῆς Ἁγίας Τριάδος, τοῦ Θεοῦ, γιὰ νὰ ἔχουν μία κοινὴ προκοπὴ καὶ μία κοινὴ προοπτική, ἡ ὁποία θὰ δημιουργεῖ τὶς δυνατὸν καλύτερες προϋποθέσεις καὶ γιὰ τὴ σχέση καὶ γιὰ τὴν προκοπὴ τῶν μελῶν τοῦ κοινωνικοῦ συνόλου καὶ τῶν μετόχων τοῦ κοινωνικοῦ γίγνεσθαι.

Ἐμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι Χριστιανοὶ σκεπτόμαστε γιὰ τὸ θέμα οἰκογένεια, ὁμιλοῦμε γιὰ οἰκογένεια, ἔχοντας πάντα κατὰ νοῦ τὴ μεγάλη πνευματικὴ οἰκογένεια, ἡ ὁποία εἶναι ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία μας. Εἶναι τὸ Σῶμα τοῦ Χριστοῦ. Ἐμεῖς οἱ Ὀρθόδοξοι Χριστιανοὶ καὶ οἱ ὀρθόδοξοι ποιμένες κατανοοῦμε τὸ θέμα οἰκογένεια πάντοτε σὲ σχέση καὶ σὲ συνάφεια μὲ αὐτὴν τὴ μεγάλη οἰκογένεια τῶν μελῶν τοῦ Σώματος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Βεβαίως, κάθε ἄνθρωπος ἔχει στὸ νοῦ του τὸ ἀρχέγονο κοινωνικὸ πρότυπο τῆς δημιουργίας οἰκογένειας. Ἄλλωστε, ἡ συζυγία τοῦ ἀνδρὸς μὲ τὴ γυναῖκα καὶ τῆς γυναικὸς μὲ τὸν ἄνδρα ἔχουν μία συνάφεια μὲ τὶς ἀπαρχὲς τοῦ ἀνθρωπίνου γένους καὶ μὲ αὐτὴν τὴ φύση τοῦ ἀνθρωπίνου γένους. Κατὰ τὴν Ἁγία Γραφή, ὁ ἴδιος ὁ Θεὸς βλέποντας τὸν Ἀδάμ, μετὰ τὴν ἐξουσία ποὺ τοῦ ἔδωσε γιὰ τὴν ὀνοματοδοσία τῶν ζῴων, διαπίστωσε καὶ εἶπε ὅτι δὲν βρέθηκε κανένα ἀπὸ τὰ ζῷα ἱκανὸ καὶ ἄξιο νὰ ἀποτελέσει σύντροφο, ταιριαστὸ καὶ ἄξιο σύντροφο, γιὰ τὸν Ἀδάμ. Ἀποφάσισε, λοιπόν, ὁ Θεὸς νὰ τοῦ δώσει σύντροφο μέσα ἀπὸ τὴν ἴδια τὴ φύση τοῦ Ἀδὰμ καί, ἔτσι, δημιούργησε ἀπὸ τὴν πλευρά του τὴ γυναῖκα, αὐτὴ ποὺ ἀποδίδεται καὶ μὲ τὸν ὅρο «ἀνδρίς», ἔτσι ὥστε ὁ Ἀδὰμ νὰ βρεῖ ἕνα ἱκανὸ συμπλήρωμα καὶ ἕναν ἱκανὸ καὶ ἄξιο συνοδοιπόρο στὸν ἀγῶνα ποὺ θὰ ἔκανε γιὰ νὰ προχωρήσει ἀπὸ τὸ κατ’ εἰκόνα στὸ καθ’ ὁμοίωσιν, ὥστε τὸ κατ’ εἰκόνα νὰ φτάσει καὶ νὰ τελειωθεῖ στὸ καθ’ ὁμοίωσιν.

Σ’ αὐτὴν τὴν ἀφήγηση τῆς Παλαιᾶς διαθήκης βρίσκουμε ἂν θέλετε ὅλα τὰ ἀπαραίτητα χαρακτηριστικὰ γιὰ τὸ ποιὰ εἶναι ἡ ὀρθὴ καὶ ὑγιὴς σχέση μεταξὺ ἀνδρὸς καὶ γυναικός καί, κατ’ ἐπέκταση, ποιὰ εἶναι ἡ ὀρθὴ καὶ ὑγιὴς σχέση τῆς κοινωνίας τῶν ἀνθρώπων. Διότι τὴ σχέση ποὺ ζοῦν μεταξὺ τοὺς οἱ σύζυγοι, ἄνδρας καὶ γυναῖκα, αὐτὴ τὴ σχέση θὰ διδάξουν ὑποχρεωτικὰ μὲ τὸ παράδειγμά τους καὶ στὰ παιδιά τους καὶ αὐτὴ θὰ δείξουν καὶ στὸ ἐν γένει περιβάλλον τους. Αὐτὴ ἡ σχέση πρόκειται νὰ καθορίσει καὶ τὴν οἰκογενειακή τους κατάσταση καὶ τὴν πνευματική τους πρόοδο καὶ τὴν ψυχική τους ὑγεία καὶ τὴ δημιουργικότητά τους καὶ κάθε ἔκφανση τῆς ζωῆς τους, μέχρι καὶ τὴ βιωματική- μέσα δηλαδὴ ἀπὸ τὸ πραγματικὸ βίωμα, τὴν πραγματικὴ ἐμπειρία- ἀγωγὴ καὶ διαπαιδαγώγηση τῶν τέκνων τους.

Διαβάζουμε σὲ μία σχετικὴ ἐργασία καθηγητῶν τῆς Θεολογίας: «Εἶναι ἀλήθεια πὼς ζοῦμε σὲ μία κοινωνία ποὺ καλλιεργεῖ τὴ διάσπαση, τὴν ἐγωιστικὴ συμπεριφορά, τὶς προκαταλήψεις, τὴν ἀπομάκρυνση τῆς νεολαίας ἀπὸ τὶς ἀλήθειες τῆς πίστης, τὴν ὑποταγὴ ἀκόμη καὶ αὐτῆς τῆς οἰκογένειας στὴ λογικὴ τοῦ συμφέροντος καὶ τῆς αὐτοπροβολῆς. Οἱ νέοι πρέπει νὰ ἑτοιμάζονται σωστὰ γιὰ τὸ γάμο, ἔτσι ὥστε, σὲ μία ἐποχὴ σεξουαλικῆς ἀποθέωσης καὶ προγαμιαίας διασπάθισης τῆς ζωτικῆς ἐρωτικῆς δύναμης, νὰ μὴ βλέπουν τὸ γάμο ὡς εὐκαιρία καπήλευσης καὶ κυριαρχίας τοῦ ἄλλου, ἀλλὰ ὡς ὑπέροχη δυνατότητα ἔνταξης σὲ μία μικρὴ κοινωνία ἀγάπης καὶ ζωῆς. Νὰ μὴν προσέρχονται οἱ νέοι στὸ γάμο μὲ ἐγωιστικὲς διαθέσεις καὶ ταπεινὰ κριτήρια ἐπιλογῆς συντρόφου, ἀλλὰ μὲ γερὰ πνευματικὰ βιώματα καὶ ξεκαθαρισμένες σχέσεις, ποὺ θὰ τοὺς βοηθήσουν νὰ ζήσουν τὸ μυστήριο τῆς ἀγάπης μὲ εἰρήνη, ὁμόνοια, εὐθύνη, ἀκατάγνωστη διαγωγὴ καὶ χαρά, ποὺ δὲν ἐξαντλεῖται στὰ ὅρια αὐτῆς μόνο τῆς ζωῆς, ἀλλὰ ἀγγίζει καὶ τὴ βεβαιότητα τῆς αἰωνιότητας.» (Ἰωάννου Κογκούλη, Χρήστου Οἰκονόμου, Παναγιώτη Σκαλτσῆ, Ὁ Γάμος, Σειρὰ Θεία Λατρεία καὶ Παιδεία, σελ.35-36).

Ἂς προσπαθήσουμε, ὅμως, νὰ προσεγγίσουμε τὴν κατάσταση ποὺ δημιουργεῖται στὶς οἰκογένειες ὅπου δὲν ὑπάρχει ἁρμονία μεταξὺ τῶν γονέων, ἀλλὰ μία ἀρρωστημένη κατάσταση ποὺ γεννᾷ περαιτέρω προβλήματα, τὰ ὁποῖα «κληρονομοῦν» κατὰ πρώτον οἱ ἴδιοι οἱ βλαστοὶ τῆς οἰκογένειας, τὰ παιδιά, καὶ κατ’ ἐπέκταση καὶ συνέπεια τὰ μέλη τῆς ἴδιας τῆς κοινωνίας μας.

Ἀποτελέσματα παθογενοῦς ἀποξένωσης τῶν γονέων στὴ σχέση τους μὲ τὰ τέκνα τους
Πολλοὶ ψυχικοὶ παράγοντες ἀποξένωσης τῶν γονιῶν μεταξύ τους δημιουργοῦν προβολές, τὶς περισσότερες φορὲς παθογόνους, στὴ σχέση τους μὲ τὰ παιδιά. Παρατηροῦνται διάφορα ἀρνητικὰ φαινόμενα στὶς σχέσεις παιδιῶν μὲ τοὺς γονεῖς τους, μὲ διάφορες ἐκφάνσεις, ἐξωτερικὰ θετικὲς ἢ ἀρνητικές, οἱ ὁποῖες ἔχουν πολλάκις τὴ βάση τους στὴν ψυχικὴ ὑγεία τῶν γονέων, στὴν ἔλλειψη ὑγιοῦς σχέσης μεταξὺ τῶν γονέων, στὸ ἔλλειμμα πνευματικῆς καθοδήγησης καὶ ζωῆς καὶ στὴν ὕπαρξη ἀπωθημένων ἐνοχῶν, οἱ ὁποῖες προκαλοῦν ἀνωμαλίες στὴ συμπεριφορὰ τῶν γονέων καὶ στὴ σχέση τους μὲ τὰ παιδιά τους. Στὶς περιπτώσεις αὐτές, δυστυχῶς, γίνεται πραγματικότητα τό «ἁμαρτίαι γονέων παιδεύουσι τέκνα» μὲ τὴν πιὸ ἀρνητικὴ ἔννοια! Γιὰ παράδειγμα:
• Οἱ γονεῖς πάσχουν ἀπὸ ἀνεξέλεγκτη τάση ὑπερπροστασίας. Ἕνας λόγος μπορεῖ νὰ εἶναι ἡ ἐνοχὴ γιὰ πράγματα-καταστάσεις ποὺ βιώνει τὸ παιδὶ λόγω τῆς κακῆς σχέσης τῶν γονέων, οἱ ὁποῖοι θέλουν νὰ τὴν καλύψουν μέσῳ παροχῶν στὰ παιδιά τους!
• Οἱ γονεῖς προσπαθοῦν νὰ καλύψουν μὲ ὑπερβολικὴ εὐαισθησία κάθε ἀπαίτηση τοῦ παιδιοῦ, χωρὶς νὰ ἀντιλαμβάνονται πὼς στὴν οὐσία δημιουργοῦν τεράστια προβλήματα στὴν ψυχή, στὴ συμπεριφορά -προσωπικὴ καὶ κοινωνική- καὶ στὴν προσαρμογὴ τῶν παιδιῶν στὶς πραγματικὲς συνθῆκες τῆς κοινωνίας!
• Οἱ γονεῖς ἔχουν ὑπερβολικὲς ἀπαιτήσεις ἀπὸ τὰ παιδιά τους. Ἡ νευρικότητα ποὺ προκαλεῖ ἡ ἀστοχία στὴν οἰκογενειακὴ σχέση μπορεῖ νὰ ἔχει ἐπιπτώσεις στὴν ἐπαγγελματικὴ δραστηριότητα καὶ στὴν κοινωνικὴ εἰκόνα τῶν γονέων, οἱ ὁποῖοι μεταφέρουν τὴ βιούμενη ἀποτυχία ὡς ἀπαίτηση γιὰ ἀποκατάσταση μέσῳ τῆς ἐπιτυχίας τῶν παιδιῶν τους!
• Οἱ γονεῖς προσπαθοῦν νὰ προβάλλουν τὰ δικά τους ὄνειρα στὰ παιδιά τους. Αὐτό, πέραν τῆς καταπίεσης καὶ τῆς χειραγώγησης τῶν παιδιῶν σὲ μεγάλο βαθμό, στερεῖ ἀπὸ τὰ παιδιὰ τὴ δυνατότητα τῆς αὐτενέργειας, τῆς ὑγιοῦς ἀνάπτυξης καὶ τῆς ὑγιοῦς ἔκφρασης τῆς ἐλευθερίας τους!
• Οἱ γονεῖς εἶναι ὑπερβολικὰ αὐστηροὶ μὲ τὰ παιδιά τους καὶ τὰ ἀπορρίπτουν. Εἶναι δυνατὸν τὰ παιδιὰ νὰ γίνονται δέκτες ὑπερβολικῆς αὐστηρότητας ἀπὸ τοὺς γονεῖς τους, ἐξ αἰτίας ἐνοχικῶν καταστάσεων ἢ ἐξ αἰτίας τοῦ ἐκνευρισμοῦ ποὺ δημιουργεῖται σὲ ἕνα μὴ ἁρμονικὸ οἰκογενειακὸ περιβάλλον!
• Οἱ γονεῖς ὑποτιμοῦν τὶς πραγματικὲς δυνατότητες καὶ κλίσεις τῶν παιδιῶν τους. Οἱ γονεῖς ποὺ νοιώθουν ὅτι ἔχουν ἀποτύχει στὴ μεταξὺ τους σχέση εἶναι δυνατὸν νὰ βρίσκουν τὶς κλίσεις τῶν παιδιῶν τους μὴ ἱκανοποιητικὲς γιὰ τὴν ἀποκατάσταση τοῦ πληγωμένου ἐγώ τους, ὥστε νὰ θεωροῦν κάπου μέσα τους πὼς ὅ,τι ἐπιτυγχάνουν τὰ παιδιὰ τους εἶναι λίγο γιὰ νὰ καλύψει τὴν ἀποτυχία τοῦ γάμου καὶ τῆς οἰκογενειακῆς σχέσης τους!
• Οἱ γονεῖς ἔχουν ἐλάχιστο ἐνδιαφέρον καὶ ψυχικὴ ἐπαφὴ μὲ τὰ παιδιά τους. Αὐτὸ συμβαίνει, δυστυχῶς, σὲ πολλὲς πλέον οἰκογένειες ποὺ εἶναι χωρισμένες ἢ σὲ οἰκογένειες ποὺ οἱ γονεῖς ἔχουν θέσει ὡς προτεραιότητα τὴν ἐπαγγελματική τους ἐπιτυχία εἰς βάρος τῆς οἰκογένειας ἢ ἀκόμα σὲ οἰκογένειες ποὺ μένουν μαζί, ὅμως, στὴν οὐσία ζοῦν μόνο κατὰ σύμβαση στὸν ἴδιο χῶρο.
• Οἱ γονεῖς ἔχουν ἔλλειψη κατανόησης γιὰ τὶς πραγματικὲς ἀνάγκες καὶ τὰ προβλήματα τῶν παιδιῶν τους. Ὅσο πιὸ ἁρμονικὲς εἶναι οἱ σχέσεις τῶν γονέων, ὅσο πιὸ κοντὰ βρίσκονται οἱ ἴδιοι, ὅσο ἡ ἀγάπη εἶναι ὁ συνεκτικὸς κρίκος τῆς σχέσης τους, τόσο περισσότερο αὐτὴ ἡ ἀγάπη ἐκδηλώνεται ὡς πραγματικὸ ἐνδιαφέρον καὶ γιὰ τὸ περιβάλλον τους, πόσο μᾶλλον γιὰ τὸν καρπὸ αὐτῆς τῆς ἀγάπης ποὺ εἶναι τὰ παιδιά! Ἐκεῖ ποὺ λείπει αὐτὸ τὸ στοιχεῖο τῆς πραγματικῆς ἀγάπης, ἐκεῖ ποὺ λείπει ἡ κοινωνία μεταξὺ τῶν γονέων, ἐκεῖ εἶναι βέβαιο ὅτι θὰ ὑπάρχουν κενὰ καὶ στὸ ἐνδιαφέρον γιὰ τὰ παιδιὰ καὶ στὴ σχέση μὲ τὰ παιδιά, ἀκόμα καὶ μὲ τὴν ἔννοια ὅτι ἡ ἑκάστοτε ἐκδήλωση τοῦ ἐνδιαφέροντος πρὸς τὰ παιδιὰ ἐκφράζεται μὲ λανθασμένους τρόπους, ἐφ’ ὅσον ἐπηρεάζεται ἀπὸ παθολογικοὺς καὶ παθογενεῖς παράγοντες.

Παρατηροῦν, λοιπόν, οἱ εἰδήμονες περὶ τὸ θέμα: «Ἡ δυσαρμονία τοῦ οἰκογενειακοῦ περιβάλλοντος, οἱ καυγάδες καὶ οἱ συγκρούσεις, ἡ ἀπουσία τῶν γονέων γιὰ μεγάλα χρονικὰ διαστήματα, τὸ παγερὸ οἰκογενειακὸ κλῖμα καὶ ἄλλες ἀκόμα δυσάρεστες καταστάσεις ἐπιδροῦν καταλυτικὰ καὶ στὸ πιὸ φυσιολογικὸ παιδί. Ἂν θέλουμε, λοιπόν, νὰ βοηθήσουμε ἀποτελεσματικὰ τὰ παιδιά, εὐάγωγα καὶ δυσάγωγα, θὰ πρέπει, σύμφωνα μὲ τὸν Dr. Andre Berge, νὰ δώσουμε ἰδιαίτερη προσοχὴ στὸ τρίπτυχο: ἀσφάλεια, στοργή, δραστηριότητα.
α) Ἀσφάλεια. Τὸ παιδὶ θὰ πρέπει νὰ αἰσθάνεται στὸ σπίτι του πραγματικὴ ἀσφάλεια, ὄχι μόνο ὑλικὴ ἀλλά, κυρίως, ἠθικὴ καὶ ψυχολογική. Ὅσο μικρότερο εἶναι, τόσο περισσότερο ἀπαιτεῖ τὸ αἴσθημα τῆς οἰκογενειακῆς ἀσφάλειας καὶ τὴ σταθερότητα τοῦ περιβάλλοντός του. Ἡ δύναμη καὶ ἡ σύνεση τῶν γονιῶν του πρέπει νὰ αἰσθάνεται (τὸ παιδί) πὼς τοῦ ἐξασφαλίζουν τὴν ἀναγκαία αὐτὴ ἀσφάλεια ἀπὸ ὁποιονδήποτε κίνδυνο. Μάλιστα, θὰ πρέπει νὰ αἰσθάνεται ὅτι οἱ γονεῖς του ἀντλοῦν ἀπὸ τὸν Θεὸ τὸ αἴσθημα αὐτὸ τῆς ἀσφάλειας, ποὺ μεταλαμπαδεύουν στὰ παιδιά τους.
β)Στοργή. Κατὰ τὸν ἴδιο τρόπο τὸ παιδὶ ἔχει ἀνάγκη ἀπὸ τὴ στοργὴ τῶν γονιῶν του, τὴν ἀληθινὴ καὶ ὄχι κατακτητικὴ καὶ πνιγηρή. Ἡ φυσιολογικὴ στοργὴ τῶν γονέων θὰ πρέπει νὰ εἶναι πραγματικὸ καταφύγιο γιὰ τὸ παιδί. Σὲ καμιὰ περίπτωση ἐξ αἰτίας αὐτῆς τῆς στοργῆς ὁ γονιὸς δὲν πρέπει νὰ φαίνεται ὅτι ὑποφέρει πιὸ πολὺ ἀπὸ τὸ ἴδιο τὸ παιδὶ γιὰ ἀσήμαντα μικροπράγματα ἢ νὰ φαίνεται πὼς δίνει στὸ παιδὶ κάτι ποὺ δὲν τοῦ ἀνήκει δικαιωματικά. (Συμπλήρωση ἀπὸ μέρους μας: Οἱ γονεῖς θὰ πρέπει νὰ συνεννοοῦνται σὲ κλῖμα ἀγάπης καὶ ἀμοιβαίας ἐμπιστοσύνης, ὥστε νὰ κρατοῦν κοινὴ στάση ἔναντι τῶν παιδιῶν).
γ)Δραστηριότητα. Ἂν σὲ κάθε παιδὶ εἶναι ἀνάγκη νὰ προσφέρουμε διαρκῶς εὐκαιρίες γιὰ νὰ ἀναπτύξει τὴ δραστηριότητά του, αὐτὸ χρειάζεται νὰ τὸ ὀργανώσουμε πιὸ πολὺ στὸ δυσάγωγο παιδί. Κάποιο καινούργιο παιχνίδι, ἕνας περίπατος, μία ἐκδρομή, μία εὐκαιρία συναναστροφῆς μὲ συνομήλικους καὶ ὁτιδήποτε ἄλλο ἐφεύρει ἡ ἀγάπη μας.» (Βασιλείου Σκιαδᾶ, Ἀγωγή- Μόρφωση- ψυχαγωγία τοῦ παιδιοῦ, σελ. 143-144).

Πρέπει νὰ ἐπαναλάβουμε ὅτι σὲ κάθε περίπτωση τὸ καλύτερο μέσο γιὰ τὴν ἐπίτευξη μιᾶς κατάστασης αἰσθήματος ἀσφάλειας στὰ παιδιά μας εἶναι τὸ βίωμα τῆς εἰρήνης καὶ τῆς ἀγάπης, τοῦ σεβασμοῦ καὶ τῆς κατανόησης μεταξὺ τῶν γονέων. Πολλοὶ νέοι σήμερα νοιώθουν ἀνασφάλεια σὲ ὅ,τι ἀφορᾷ στὸ θέμα τοῦ γάμου, τῆς δημιουργίας οἰκογένειας, ἀκριβῶς διότι ἔχουν τραυματικὲς ἐμπειρίες στὰ σπίτια τους, ἔχουν ζήσει τραυματικὰ τὴν ἐξέλιξη τῆς σχέσης τῶν γονέων τους καὶ τὴν ἐπενέργεια τῶν ἐνδοοικογενειακῶν συγκρούσεων στὴν ψυχὴ καὶ στὴ ζωή τους. Ἐπίσης, τὸ παράδειγμα τῶν γονιῶν σὲ θέματα ἠθικῆς, πίστης, εἰλικρίνειας, ἔχει καθοριστικὴ σημασία γιὰ τὸ πῶς θὰ διαμορφωθεῖ στὴν ψυχὴ τῶν παιδιῶν ἡ εἰκόνα γιὰ τὴν οἰκογένεια ἀλλὰ καὶ γιὰ τὶς σχέσεις μὲ τὴν ὑπόλοιπη κοινωνία.

Μεταφέρουμε μαρτυρίες ἀπὸ τὴν ἐργασία τοῦ Βασιλείου Σκιαδᾶ, «Ἀγωγή- Μόρφωση- ψυχαγωγία τοῦ παιδιοῦ»: «Ὅταν ἡ μητέρα μου ἐγκατέλειψε τὸ σπίτι τοῦ πατέρα μου, ὄχι γιὰ κανένα σοβαρὸ λόγο, παρὰ μόνο γιατὶ καὶ οἱ δυὸ ἦταν ἐγωιστὲς καὶ ἀδιάλλακτοι, μὲ συναπεκόμισε στὴν ἀγκαλιά της, ἀφοῦ δὲν περπατοῦσα ἀκόμη. Ἀπὸ αὐτὴν τὴν ἡμέρα ἄρχισαν κιόλας τὰ βάσανά μου, ἂν καὶ δὲν ἤμουν σὲ θέση νὰ τὰ καταλάβω. Σιγά-σιγά, ὅμως, ἀπὸ πολὺ μικρός, ἀπὸ τότε ποὺ μπορῶ νὰ θυμᾶμαι, δὲν εὕρισκα πουθενὰ καταφύγιο. Οἱ γονεῖς μου, γιὰ νὰ μὴ δυσαρεστήσουν τὸν νέο τους σύντροφο, δὲν μοῦ ἔδιναν καμιὰ σημασία. Ἀντίθετα, μὲ μάλωναν ὑπέρμετρα καὶ γιὰ κάθε παραμικρὸ σφάλμα μου, χωρὶς νὰ παραλείπουν νὰ μοῦ κατηγοροῦν ὁ ἕνας τὸν ἄλλο. Κάτω ἀπὸ αὐτοὺς τοὺς ὅρους ἔφτασα νὰ μὴν ἀγαπῶ καθόλου οὔτε πατέρα οὔτε μητέρα. Φαίνεται πὼς ὁ τρόπος ποὺ μεγάλωσα, ἔτσι δίχως ἀγάπη, μοῦ ’χει χαλάσει τὸ χαρακτῆρα. Νιώθω πὼς εἶμαι ψυχικὰ ἀνάπηρος». Συνεχίζει ὁ συγγραφέας μὲ τὴν ἑξῆς μαρτυρία μίας μαθήτριας: «Τὸ μόνο πρᾶγμα ποὺ μὲ προβληματίζει πάρα πολύ εἶναι οἱ καυγάδες τῶν γονέων μου. Γιατί νὰ καυγαδίζουν γιὰ ἀσήμαντες μικροδιαφορὲς καὶ νὰ μὴν τὶς λύνουν μὲ συζήτηση καὶ συνεννόηση; Τουλάχιστο, γιατί δὲ φροντίζουν νὰ μὴ μαλώνουν μπροστὰ στὰ παιδιά τους; Ἐγὼ μεθαύριο στὴ δική μου οἰκογένεια θὰ προσέξω πολὺ αὐτὸ τὸ πρᾶγμα!».

Τὸ θέλει πολὺ αὐτὸ ἡ κοπέλα ποὺ μιλοῦσε, ἀλλὰ, κατὰ τὸν συγγραφέα, τὰ παιδιὰ ποὺ μεγαλώνουν σὲ μία ταραγμένη οἰκογένεια συχνὰ ἀντιδροῦν μὲ ἀπειθαρχία κι ἀντιλογία μέσα καὶ ἔξω ἀπὸ τὸ σπίτι. Ἡ σχολικὴ πεῖρα μαρτυρεῖ ὅτι συνήθως ἀπὸ μία προβληματικὴ οἰκογένεια θὰ βγοῦν παιδιὰ δυσάγωγα, ἀπείθαρχα καὶ εὐάλωτα στὰ διάφορα πάθη καὶ στὰ ναρκωτικά. Πόσο δίκιο εἶχε ὁ μεγάλος παιδαγωγὸς Πεσταλότσι, ὅταν ἔγραφε ὅτι: «κάθε σύστημα ἀγωγῆς ποὺ δὲν εἶναι θεμελιωμένο ἐπάνω σὲ ἁρμονικὲς οἰκογενειακὲς σχέσεις τείνει στὸν ἐκφυλισμὸ τοῦ ἀνθρώπου.» (Βασιλείου Σκιαδᾶ, Ἀγωγή- Μόρφωση- ψυχαγωγία τοῦ παιδιοῦ,σελ.40-41).

Πόσο αὐτὰ τὰ ὁποῖα διαβάζουμε σήμερα ὡς παραπομπὲς βιβλίων καὶ μελετῶν ἀποτελοῦν δυστυχῶς καθημερινὴ ἐμπειρία ὅλων μας εἴτε ἀφορᾷ δικούς μας ἀνθρώπους εἴτε τοὺς ἀνθρώπους τῆς διπλανῆς πόρτας καὶ γενικότερα τὴν κοινωνία μας! Βεβαίως, ὀφείλουμε νὰ ἐξετάσουμε καὶ τὸ ζήτημα τῆς συμφωνίας λόγων καὶ ἔργων, τί διδάσκουμε στὰ παιδιά μας, τί τὰ προτρέπουμε νὰ πράξουν καὶ τί κάνουμε ἐμεῖς, τί παράδειγμα δίνουμε. Μποροῦμε ἔτσι νὰ κερδίσουμε τὸ σεβασμὸ τῶν παιδιῶν μας; Μποροῦμε νὰ γίνουμε πιστευτοί; Μήπως μὲ τὴ στάση μας γινόμαστε ἡ αἰτία νὰ ἀποκαθηλώνεται στὴ συνείδηση τῶν ἴδιων τῶν παιδιῶν μας κάθε ἀξία, ἀκόμα καὶ αὐτὲς οἱ πνευματικὲς ἀξίες καὶ παρακαταθῆκες μας;
Διαβάζουμε ἀπὸ ἕναν μαθητή: «Οἱ γονεῖς μου δὲν μοῦ δείχνουν ἔμπρακτα ὅσα ζητοῦν ἀπὸ μένα. Τὸ παράδειγμά τους εἶναι ἀντίθετο μ’ αὐτὰ ποὺ θέλουν νὰ κάνω ἐγώ.» Μία μαθήτρια γράφει: «Πολλὲς φορὲς ἡ μητέρα μου μοῦ λέει νὰ πάω στὴν Ἐκκλησία, ἐνῷ ἡ ἴδια δέν μοῦ ἔχει δώσει τέτοιο παράδειγμα. Τὸ ἴδιο καὶ ὁ πατέρας μου, δὲν μὲ ἀφήνει νὰ δῶ στὴν τηλεόραση διάφορα προγράμματα πού μοῦ ἀρέσουν, ἐνῷ αὐτὸς τὰ παρακολουθεῖ.» (Βασιλείου Σκιαδᾶ, Ἀγωγή- Μόρφωση- ψυχαγωγία τοῦ παιδιοῦ, σελ. 41.).

Ἂν, λοιπόν, τὰ παιδιά μας παρατηροῦν ὅλα αὐτὰ ποὺ λέμε καὶ δὲν πράττουμε, ἂν ἐπηρεάζονται τόσο πολὺ ἀπὸ τὴν ἀσυμφωνία λόγων καὶ ἔργων μας, ἂν πληγώνονται τόσο ἀπὸ τὸ παράδειγμά μας, ἂς ἀναλογιστοῦμε πόσο ἐπηρεάζονται ἀπὸ τὴ σχέση τῶν γονέων τους καὶ τὸ παράδειγμα ποὺ ἐκεῖνοι δίνουν μέσα ἀπὸ τὴ μεταξύ τους σχέση! Πόσο καθοριστικὴ εἶναι ἡ σχέση ἀγάπης ἢ ἔλλειψης ἀγάπης μεταξύ τους γιὰ τὴν ψυχικὴ ὑγεία καὶ ἰσορροπία τῶν παιδιῶν, γιὰ τὴ διαμόρφωση εἰκόνας καὶ ἀντίληψης περὶ οἰκογένειας, γιὰ τὴν προετοιμασία τους, ὥστε νὰ προχωρήσουν σωστά, ἐλεύθερα, ἀβίαστα, χωρὶς φοβίες καὶ ἀναστολὲς σὲ μία σταθερὴ σχέση θυσιαστικῆς ἀγάπης, ποὺ θὰ ἔχει τὴν εὐλογία τοῦ Θεοῦ.

Γράφει ἡ ἀδελφὴ Μαγδαληνὴ ἀπὸ τὸ Ἔσσεξ: «Ἂν παρουσιάσουμε στοὺς νέους μας τὸ ἰδανικὸ τῆς χριστιανικῆς μονογαμίας, τοὺς δίνουμε ἤδη ἕνα ὑψηλὸ ἰδανικό, τὸ ὁποῖο μπορεῖ νὰ ἐπιτευχθεῖ μόνο μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ. Οἱ γονεῖς ὀφείλουν νὰ κηρύττουν τὶς χαρὲς καὶ τοὺς ἀγῶνες τῆς συζυγικῆς ζωῆς μὲ τὸ παράδειγμά τους. Μόνο τὸ παράδειγμα μπορεῖ νὰ ἐξουδετερώσει τὰ ἄλλα (δικό μου τὸ ψευδο-) «ἰδανικά» τὰ ὁποῖα συναντᾷ κανεὶς στὴ λογοτεχνία, στὰ τραγούδια, στὸν κινηματογράφο κλπ. καὶ ἀντιπροσωπεύουν τὴν κοινὴ γνώμη γύρω μας. Τέτοια (ψευδο-) ἰδανικὰ παρουσιάζονται μὲ πολὺ ἑλκυστικὸ τρόπο καὶ ὄχι πάντα χυδαῖα.» (Ἀδελφῆς Μαγδαληνῆς, Σκέψεις γιὰ τὰ παιδιὰ στὴν ὀρθόδοξη Ἐκκλησία σήμερα, σελ.126).

Τὸ παράδειγμα, ὅμως, ἔχει καταλυτικὴ ἰσχύ! Αὐτὸ ποὺ διδάσκεται μὲ τὴν πράξη – ἰδιαίτερα ἀπὸ τοὺς γονεῖς πρότυπα-ἀρχέτυπα – ἐντυπώνεται ὄχι μόνο στὸ μυαλὸ ἀλλὰ καὶ στὴ συνείδηση, γίνεται συνείδηση! Πρέπει νὰ διδάξουμε, λοιπόν, ἐμεῖς οἱ ὀρθόδοξοι χριστιανοὶ στὰ παιδιά μας ὅτι τὸ σῶμα μας εἶναι ναὸς τοῦ Ἁγίου Πνεύματος; Ὄχι ὅμως μόνο μὲ λόγια ἀλλά, κυρίως, μὲ τὸ σεβασμὸ στὸν ἄνθρωπο. Στὸν ὅλο ἄνθρωπο. Ἂν αὐτὸς ὁ σεβασμὸς στὸν ἄνθρωπο δὲν ἐκδηλώνεται μέσα στὴν ἴδια τὴν οἰκογένεια, μέσα στὸ ἀνδρόγυνο, μέσα στὴ σχέση τῶν γονέων, πῶς μπορεῖ νὰ γίνει γνωστὸς στὸ παιδὶ ἀπὸ τὴν τρυφερή του ἡλικία, ὥστε νὰ γαλουχηθεῖ νὰ σέβεται τὴν ἀνθρώπινη ὕπαρξη ὡς ναὸ τοῦ Θεοῦ, πῶς θὰ γαλουχηθεῖ νὰ ἔχει αὐτοσεβασμό, σεβασμὸ στοὺς γονεῖς, στὰ ἀδέλφια του, στὰ μέλη τῆς κοινωνίας στὴν ὁποία καλεῖται νὰ ζήσει; Καὶ ἂν δὲν ζήσει βιωματικὰ τὸ ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς παραδοχῆς καὶ τὴν καλὴ ἀλλοίωση ποὺ ἐνεργεῖ ἡ πίστη στὸν Θεὸ καὶ ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ ὡς ὑγεία στὴν οἰκογένεια, στὸ σπίτι, στὸ ζωτικό του χῶρο, πόσο θὰ ἐκτεθεῖ σὲ καταστάσεις ἔλλειψης ὑγείας σὲ κάθε ἔκφανσή της, μὲ συνέπειες στὴν πραγματικὴ καθημερινὴ ποιότητα τῆς ζωῆς καὶ τῶν σχέσεων ποὺ θὰ ἀναπτύξει στὴ διάρκειά της; Ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ βρίσκει, βεβαίως, τρόπους καὶ ὁδοὺς νὰ καλέσει τὸν ἄνθρωπο σὲ θεοκοινωνία καὶ ἐπαναφορὰ στὸ ἀρχαῖο κάλλος. Αὐτό, ὅμως, δὲν μᾶς ἀπαλλάσσει ἀπὸ τὴν εὐθύνη γιὰ τὴ φθορὰ ποὺ προκαλοῦμε στὶς τρυφερὲς ψυχὲς τῶν παιδιῶν μας!

Πῶς ἐνεργεῖται καὶ ἐνεργεῖ ἡ ἀγάπη μεταξὺ ἀνδρὸς καὶ γυναικός;
Διαβάζουμε ἕναν διάλογο ἀπὸ τὸν Ἰωάννη τὸν Χρυσόστομο, τὸν Μεγάλο Πατέρα καὶ συνάμα παιδαγωγὸ τῆς Ἐκκλησίας μας, γιὰ τὸ πῶς θὰ πρέπει νὰ συμπεριφέρεται ὁ ἄνδρας στὴ γυναῖκα καὶ ἡ γυναῖκα στὸν ἄνδρα: «Λόγια ἀγάπης νὰ τῆς λές…Ἐγὼ ἀπὸ ὅλα τὰ ἄλλα προτιμῶ τὴ δική σου ἀγάπη καὶ τίποτα δὲν μοῦ εἶναι τόσο βασανιστικὸ ἢ δυσάρεστο, ὅσο τὸ νὰ βρεθῶ κάποτε σὲ διάσταση μαζί σου. Καὶ ἐὰν χρειαστεῖ νὰ τὰ χάσω ὅλα, καὶ ἂν γίνω φτωχότερος ἀπὸ τὸν Ἴρο, καὶ ἂν βρεθῶ στοὺς μεγαλύτερους κινδύνους, ὅ,τι καὶ νὰ πάθω, ὅλα τὰ ἀνέχομαι καὶ τὰ ὑποφέρω, ὅσο ἐσὺ εἶσαι καλὰ μαζί μου. Καὶ τὰ παιδιὰ τότε τὰ ποθῶ περισσότερο, ὅταν ἐσὺ μὲ συμπαθεῖς. Ἂν κάποτε (λέει ὁ Χρυσόστομος) σοῦ πεῖ ἡ γυναῖκα σου ὅτι ποτὲ δὲν ξόδεψε ἀπὸ τὰ δικά σου χρήματα, ἀλλά «ἔχω ἀκόμα ἀπὸ ἐκεῖνα ποὺ μοῦ ἔδωσαν οἱ γονεῖς μου» (σήμερα θὰ ἔλεγε ἔχω τὰ δικά μου!), τότε πές της: «Τί λὲς καλή μου; Ἔχεις ἀκόμα τὰ δικά σου; Ποιὰ λέξη μπορεῖ νὰ εἶναι χειρότερη ἀπὸ αὐτή; Σῶμα δὲν ἔχεις πιὰ δικό σου καὶ ἔχεις χρήματα; Δὲν εἴμαστε δυὸ σώματα μετὰ τὸ γάμο μας, ἀλλὰ γίναμε ἕνα! Δὲν ἔχουμε δυὸ περιουσίες, ἀλλὰ μία. Ὅλα δικά σου εἶναι, καὶ ἐγὼ δικός σου εἶμαι κορίτσι μου! Αὐτὸ μὲ συμβουλεύει ὁ Παῦλος λέγοντας ὅτι ὁ ἄνδρας δὲν ἐξουσιάζει τὸ σῶμα του, ἀλλὰ ἡ γυναῖκα! Καὶ ἂν δὲν ἔχω ἐγὼ ἐξουσία στὸ σῶμα μου ἀλλὰ ἐσύ, πόσο μᾶλλον εἶναι δικά σου τὰ χρήματα!»». Καὶ συνεχίζει ὁ Χρυσόστομος τὶς παραινέσεις: «Ποτὲ νὰ μὴν τῆς μιλᾷς μὲ πεζὸ τρόπο ἀλλὰ μὲ φιλοφροσύνη, μὲ τιμή, μὲ ἀγάπη πολλή! Νὰ τὴν τιμᾷς καὶ δὲν θὰ βρεθεῖ στὴν ἀνάγκη νὰ ζητήσει τιμὴ ἀπὸ ἄλλους. Δὲν θὰ χρειαστεῖ νὰ ζητήσει ἐπαίνους ἀλλοῦ, ἂν ἔχει τοὺς δικούς σου. Νὰ τὴν προτιμᾷς ἀπὸ ὅλους γιὰ ὅλα, γιὰ τὴν ὀμορφιά της, γιὰ τὴ σωφροσύνη της, καὶ νὰ τὴν ἐγκωμιάζεις! Νὰ κάνεις φανερὸ ὅτι σοῦ ἀρέσει ἡ συντροφιά της καὶ ὅτι προτιμᾷς νὰ μένεις στὸ σπίτι γιὰ νὰ εἶσαι μαζί της, ἀπὸ τὸ νὰ βγαίνεις στὴν ἀγορά. Ἀπὸ ὅλους τοὺς φίλους νὰ τὴν προτιμᾷς καὶ ἀπὸ τὰ παιδιὰ ποὺ σοῦ χάρισε, καὶ αὐτὰ ἀκόμα ἐξ αἰτίας της νὰ τὰ ἀγαπᾷς!» (Χρυσοστόμου, Εἰς τὴν πρὸς Ἐφεσίους, 20,5, PG 62,146-148).

Αὐτὴ τὴ ζεστασιά μᾶς μεταφέρει ὁ Ἱερὸς Χρυσόστομος γιὰ τὸ γάμο, αὐτὴν τὴν εἰκόνα, αὐτὴ τὴ χαρά, ἡ ὁποία ἐκφράζεται καὶ μέσα στὴν Ἱερὰ Παράδοση καὶ μέσα στὴ ζυμωμένη μὲ αὐτὴν πολιτισμική μας παράδοση. Ὅταν τὰ παιδιὰ μεγαλώνουν σὲ τέτοιο περιβάλλον ἀγάπης, τρυφερότητας, ἐμπιστοσύνης, τιμῆς, ἀφοσίωσης, ἀσφαλῶς καὶ θὰ πάρουν θετικὰ ὑποδείγματα. Ὅμως, τὸ βασικότερο εἶναι ὅτι θὰ νοιώθουν βαθειὰ μέσα τοὺς ὅτι στὸ σπίτι ὑπάρχει εἰρήνη, ἀσφάλεια, κατανόηση, ἐπικοινωνία, στοργή, θαλπωρή, ἀνταπόκριση σὲ κάθε ἀνάγκη, ἑτοιμότητα γιὰ ἀντιμετώπιση κάθε πειρασμοῦ καὶ κάθε πρόκλησης. Ὅλα αὐτὰ εἶναι ὑπερπολύτιμα γιὰ τὴν ψυχικὴ ὑγεία τῶν ἀνθρώπων, γιὰ τὴν ψυχικὴ ὑγεία τοῦ ἄνδρα καὶ τῆς γυναίκας ἀλλὰ καὶ ἐξαιρετικὰ πολύτιμα γιὰ τὴν τρυφερὴ ψυχὴ τῶν παιδιῶν, ἡ ὁποία ἀπὸ αὐτὴ τὴν τρυφερὴ ἡλικία θὰ διαμορφώσει τὶς ἀνάλογες μὲ τὶς οἰκογενειακὲς ἐμπειρίες εἰκόνες γιὰ τὴν ἀξία τῆς οἰκογένειας, ἀλλὰ καὶ γιὰ τὴν ἀξία τῆς μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων σχέσης, ἀγάπης, σεβασμοῦ, ἀλληλεγγύης, πρᾶγμα ἐξαιρετικὰ σημαῖνον γιὰ τὴν κοινωνία μας!

Ἂς ἐπιστρέψουμε, λοιπόν, στὸ πρῶτο μέρος τῆς ὁμιλίας, ὅπου γίνεται λόγος γιὰ τὸν εὐλογημένο γάμο.
Ὅταν ὁ Θεὸς δημιουργεῖ τὸν ἄνθρωπο, ἐμφυτεύει σὲ αὐτὸν τὶς δικές Του ἰδιότητες. Κάνει τὸν ἄνθρωπο ἐλεύθερο, κάνει τὸν ἄνθρωπο δυνατό, γιὰ νὰ μπορεῖ νὰ καθίσταται συνδημιουργὸς τοῦ Θεοῦ· δίνει στὸν ἄνθρωπο κράτος, ὥστε νὰ μπορεῖ νὰ ὑπερισχύει στὴ φύση ἀκτινοβολῶντας τὴ θεία Χάρη τὴν ὁποία λαμβάνει ἀπὸ τὴν Ἁγία Τριάδα· δίνει στὸν ἄνθρωπο τὴ δυνατότητα νὰ εἶναι κοινωνία προσώπων, νὰ ζεῖ σὲ σχέση καὶ ὄχι σὲ σχάση-σχίσμα καί, ἐπίσης, δίνει στὸν ἄνθρωπο νὰ εἶναι δημιουργικὸς καὶ ταυτόχρονα νὰ κατέχει κάτι θεϊκό. Τὸ μόνο θεϊκὸ πρᾶγμα ποὺ μπορεῖ νὰ κατέχει ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἡ ἄκτιστη ἐνέργεια τῆς Ἁγίας Τριάδος. Ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς σύστασης τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, τῆς ὕπαρξης τῶν θεϊκῶν ἰδιωμάτων ἀλλὰ καὶ αὐτῆς τῆς ἐνέργειας ποὺ κάνει τὸν ἄνθρωπο ὁλόφωτο, γεμάτο ἀπὸ τὴ θεϊκὴ ἐνέργεια ποὺ τὴν ἀκτινοβολεῖ στὸ περιβάλλον του, εἶναι ὁ ἄνθρωπος νὰ ζεῖ σὲ σχέση καὶ ἁρμονία μὲ τὸν Θεό, σὲ ἁρμονία μὲ τὸν ἄλλο ἄνθρωπο σὲ ἁρμονία μὲ ὅλη τὴ δημιουργία καὶ ὅλο τὸ περιβάλλον. Γι᾽ αὐτό, ὅταν ἐρωτᾶται ὁ Ἀδὰμ πῶς θὰ ὀνομάσει τὴ σύντροφό του, τῆς δίδει τὸ ὄνομά της λέγοντας ὅτι αὐτὸ τὸ πρόσωπο, αὐτὸς ὁ ἄνθρωπος ποὺ βρίσκεται κοντά του εἶναι σάρκα ἀπὸ τὴ σάρκα του καὶ ὀστὸ ἀπὸ τὰ ὀστᾶ του. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι ὁ ἄνθρωπος στὴν παραδείσια κατάσταση τῆς Χάριτος θεωρεῖ τὸν ἄλλο ἄνθρωπο, τὴ γυναῖκα του, τὴν Εὔα, μέρος τοῦ ἑαυτοῦ του. Μέρος τῆς ὕπαρξής του. Ὄχι κάτι ξένο, ἀλλὰ κάποιον μὲ τὸν ὁποῖο ἔχουν, βιώνουν μία κοινότητα, συνύπαρξη. Ἔχουμε, λοιπόν, γιὰ τὸν ἄνθρωπο μέθεξη Θεοῦ, κάτι κοινὸ μὲ τὸν Θεό, ποὺ εἶναι ἡ Θεϊκὴ Ἐνέργεια ποὺ Ἐκεῖνος μᾶς κοινοποιεῖ, καὶ ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς μέθεξης τοῦ Θεοῦ εἶναι αὐτὴ ἡ ἀπόλυτη ἕνωση καὶ ταύτιση τῶν δυὸ ἀνθρωπίνων προσώπων, τοῦ ἄνδρα καὶ τῆς γυναίκας. Τί γίνεται μετὰ τὴν πτώση; Φεύγει αὐτὴ ἡ Θεϊκὴ Ἐνέργεια, ἀποκόπτεται ἡ ροὴ τῆς Ἐνέργειας τοῦ Θεοῦ στὸν ἄνθρωπο καὶ αὐτὸ ἔχει ὡς ἀποτέλεσμα σὲ κάθε σχέση τοῦ ἀνθρώπου. Δημιουργεῖται πρόβλημα στὴ σχέση μὲ τὸν Θεό, δημιουργεῖται πρόβλημα μὲ τὸν ἴδιο τὸν ἑαυτὸ τοῦ ἀνθρώπου, δημιουργεῖται πρόβλημα στὴ σχέση μὲ τὸν ἄλλο ἄνθρωπο, δημιουργεῖται πρόβλημα στὴ σχέση μὲ τὸ περιβάλλον. Αὐτὸ διότι ὁ ἄνθρωπος παύει νὰ ἀκτινοβολεῖ, ἀφοῦ δὲν τὴ δέχεται πλέον τὴν ἄκτιστη Ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ στὸ περιβάλλον του, στὴ δημιουργία. Ἔτσι, αὐτὴ ἡ κοινωνία τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεό ἀλλὰ καὶ μὲ τὸν ἄλλο ἄνθρωπο καὶ μὲ τὴ δημιουργία, αὐτὴ ἡ οἰκογένεια, σπάει, γίνεται διαχωρισμός, γίνεται σχίσμα, γίνεται διαζύγιο! Οἱ ἐπιπτώσεις εἶναι τραγικὲς καὶ γιὰ τὰ ἴδια τὰ πρόσωπα καὶ γιὰ τὴ σχέση τῶν προσώπων καὶ γιὰ τὴ σχέση μὲ τὸ περιβάλλον. Ὅταν ἐρωτᾶται ὁ Ἀδὰμ γιὰ τὴν ἀνυπακοή, ρίχνει τὴν εὐθύνη σὲ ἕναν ἄλλο ἄνθρωπο, τὴν Εὔα, τὸν ὁποῖο ἤδη τὸν θεωρεῖ ξένο. Ἡ παραδείσια οἰκογένεια, ἡ ὁποία εἶναι τὸ ἀρχέτυπο, διαλύεται. Θὰ περάσουν πολλὰ χρόνια ἀγωνίας καὶ θλίψης γιὰ νὰ ἀποκατασταθεῖ ἡ σχέση τοῦ Θεοῦ μὲ τὸν ἄνθρωπο μὲ πρωτοβουλία τοῦ Θεοῦ καὶ τὴ συνέργεια τοῦ ἀνθρώπου, μὲ τρόπο ποὺ νὰ μὴν παραβλάπτεται ἡ ἐλευθερία τοῦ ἀνθρώπου. Μὲ τὴ Σάρκωση τοῦ Λόγου, τὴν ἔλευση, τὴν ἐπίγεια δράση, τὴ Σταύρωση, τὴν Ἀνάσταση καὶ τὴν Ἀνάληψη τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὴν Πεντηκοστὴ καὶ τὴν ἵδρυση τῆς ἐν τῷ κόσμῳ Ἐκκλησίας, τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ, τῆς Κιβωτοῦ τῆς σωτηρίας τοῦ σύμπαντος κόσμου, τὴν ἐν Αὐτῇ παροχὴ τοῦ μυστηρίου τῆς Θεοκοινωνίας.
Στὴν προετοιμασία γιὰ ἕναν εὐλογημένο γάμο καὶ μία εὐλογημένη οἰκογένεια θὰ πρέπει νὰ λαμβάνεται ὑπ’ ὄψη αὐτὴ ἡ ἱστορία «συμβίωσης» τοῦ ἀνθρώπου μὲ τὸν Θεὸ καὶ τὸν ἄλλο ἄνθρωπο ὑπὸ τὸ κράτος τῆς θεϊκῆς ἐνέργειας, ἡ θεοκοινωνία. Γιὰ νὰ μπορέσει ὁ ἄνθρωπος νὰ δημιουργήσει μία εὐλογημένη οἰκογένεια θὰ πρέπει νὰ ἔχει ἐκείνη τὴν κατάλληλη προπαιδεία, νὰ ζεῖ σὲ κοινωνία μὲ τὸν Θεό, ἡ ὁποία θὰ μετασχηματίζεται σὲ κοινωνία μὲ τὸν ἄνθρωπο καὶ τὸ περιβάλλον, τὴν κοινωνία καὶ τὴ δημιουργία. Ἀποτέλεσμα αὐτῆς τῆς σχέσης μὲ τὸν Θεὸ εἶναι ἡ δυνατότητα δημιουργίας καὶ τῶν σωστῶν σχέσεων μὲ τὸν ἄλλο ἄνθρωπο. Ἂν αὐτὴ ἡ ἀναγκαιότητα ἰσχύει γιὰ ὁποιαδήποτε ἀνθρώπινη σχέση, ἰσχύει πολὺ περισσότερο, θεμελιακά, ἀπόλυτα γιὰ τὴ συνάφεια, τὴν ἕνωση, ἄνδρα καὶ γυναίκας. Ἐδῶ, λοιπόν, παίρνει νόημα τὸ Παύλειο: «τὸ μυστήριο τοῦτο μέγα ἐστι καὶ εἰς Χριστὸν καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησία». Δὲν εἶναι ἁπλῶς μέγα, ἀλλὰ ἐνταγμένο μέσα στὸ βίωμα, τὴν πραγματικότητα, τὸν πνευματικὸ χῶρο τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ, τὴν Ἐκκλησία. Γι᾽ αὐτὸ θεωροῦμε ὅτι τὸ θέμα τῆς οἰκογένειας εἶναι σαφῶς, στὴν πνευματικὴ καὶ ὁλοκληρωμένη του διάσταση, θέμα τῆς Ἐκκλησίας. Εἶναι ζήτημα τῆς δικῆς μας ὀρθόδοξης θεολογίας, τῆς ὀρθόδοξης ἀνθρωπολογίας, εἶναι ζήτημα τῆς δικῆς μας πνευματικῆς μέριμνας, δράσης καὶ εὐθύνης, εἶναι ζήτημα τὸ ὁποῖο θὰ πρέπει νὰ μᾶς ἀπασχολεῖ εἰς τὸ διηνεκές!

Στὶς μέρες μας ἀκοῦμε διάφορες ἀπόψεις περὶ οἰκογενείας, συμβιώσεως, μορφῶν συμβιώσεως κλπ. Ὅμως, ὅλες αὐτὲς οἱ ἀπόψεις εἶναι πολὺ μακριὰ ἀπὸ τὴ δική μας ἄποψη, θεώρηση καὶ ἐμπειρία περὶ συμβιώσεως, περὶ οἰκογενείας καὶ περὶ γάμου. Γιὰ ἐμᾶς ὁ γάμος δὲν εἶναι ἁπλῶς μιὰ κοινωνικὴ ἐκδήλωση ἤ μιὰ κοινωνικὴ ὑποχρέωση. Δὲν εἶναι μιὰ κοινωνικὴ σύμβαση, ὅπως ἴσως ἔχουμε συνηθίσει νὰ τὴ θεωροῦμε, ἀπομακρυνόμενοι ἀπὸ τὴν πνευματική μας ζωὴ καὶ ἀπὸ αὐτὸ ποὺ συνολικὰ ὀνομάζουμε ἀσκητικὴ τοῦ προσώπου μὲ κοινωνικές, σωτηριολογικές καὶ ἐσχατολογικὲς προεκτάσεις, μὲ νόημα ταυτόχρονα βαθὺ καὶ βαρὺ γιὰ τὴν ποιότητα τοῦ κοινωνικοῦ μας βίου.

Ἀναφερόμαστε στὴ διαφορὰ ποὺ ὑπάρχει ἀνάμεσα σὲ μία οἰκογένεια ποὺ εἶναι ἄγευστη τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ καὶ σὲ μία οἰκογένεια ποὺ μαζὶ προετοιμάζεται γιὰ τὴ μετοχὴ στὴ Θεία Εὐχαριστία, στὶς γιορτὲς τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλὰ καὶ σὲ πολλὲς ἐκδηλώσεις τῆς καθημερινῆς ζωῆς ποὺ ἔχουν παραδοσιακὰ μπολιαστεῖ μὲ τὴν πίστη, μὲ τὸ σεβασμὸ στὴν ἁγιαστική μας παράδοση καὶ τὸ σεβασμὸ στὸν ὅλο ἄνθρωπο. Ἡ διαφορὰ εἶναι τεράστια! Ἄλλη θεώρηση τῆς ἀξίας τοῦ ἀνθρώπου, ἄλλη θεώρηση τῆς ἀξίας τῆς δημιουργίας, ἄλλη θεώρηση τῶν ἀνθρώπινων σχέσεων, ἄλλη θεώρηση τῆς εὐθύνης γιὰ τὸν ἄνθρωπο, τὴν κοινωνία, τὴ δημιουργία ὁλόκληρη. Αὐτὰ τὰ πράγματα ποὺ ἐνεργεῖ ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ στὴν εὐλογημένη συζυγία ἄνδρα καὶ γυναίκας, εἶναι ἀδύνατον νὰ μὴν ἀγγίξουν, νὰ μὴν ἀλλοιώσουν, νὰ μὴν συνδιαμορφώσουν τὶς ψυχὲς τῶν παιδιῶν μας. Ἀκριβῶς τὸ ἴδιο ἰσχύει καὶ γιὰ τὴν ἀπουσία τῆς Χάριτος καὶ Ἐνέργειας τοῦ Θεοῦ. Ποῦ νὰ βρεθεῖ ψυχικὴ ὑγεία, ἁρμονία, σεβασμός, θυσιαστικὴ ἀγάπη, μέριμνα γιὰ τὸν ὅλο ἄνθρωπο συναρμοσμένη μὲ τὴ μέριμνα γιὰ τὴ δημιουργία, σὲ μία συμβίωση κατ’ ὄνομα ὅπου ἐπικρατεῖ ἀκαταστασία, ἐγωισμός, διαστροφή, πάθη, ἀδιαφορία γιὰ τὴν οἰκοδομὴ τοῦ ὅλου ἀνθρώπου, ἀδιαφορία γιὰ τὴν οἰκοδομὴ τοῦ ταλαίπωρου παιδιοῦ, ποὺ ἀπὸ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ κινδυνεύει νὰ γίνει ἕρμαιο στὶς ὀρέξεις τῶν ἐπιδιωκόντων ἀνεύθυνες μορφὲς δῆθεν συμβίωσης, στὴν οὐσία παράλληλης ἐξέλιξης ἀνθρωπίνων τραγῳδιῶν!

Στῶμεν καλῶς! Στῶμεν μετὰ φόβου! Ὁμιλοῦμε γιὰ τὸν ἄνθρωπο. Γιὰ τὴν τιμή, τὴν ὑγεία, τὴν ἀξιοπρέπεια, τὴν ἐλευθερία, τὴν προκοπὴ καὶ τὴν περιωπὴ τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης! Ἡ Ἁγία μας Ἐκκλησία καὶ ἡ Ἱερά μας Παράδοση, ἡ μυστηριακὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας καὶ ἡ ἀποθησαυρισμένη πνευματικὴ καὶ κατὰ κόσμο ἐμπειρία της, ἐδῶ καὶ δυὸ χιλιάδες ἔτη, ἡ Χάρις τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ κοινωνία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ποὺ τὴν ἀνέδειξε, τὴν τροφοδοτεῖ, τὴν ἁγιάζει, τὴ διέπει καὶ δι’ αὐτῆς παρέχεται στὸν κόσμο, εἶναι ἐχέγγυα μιᾶς πορείας ποὺ θὰ διασφαλίζει γιὰ πάντα τὴν ὑγεία τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου, τὴν ὀρθὴ ἐξέλιξη τῆς ἀνθρώπινης ζωῆς, τὴν ἀπόλαυση τῆς χαρᾶς ποὺ δίνει ἡ μετοχὴ στὴν περιωπὴ τῆς θεοκοινωνίας γιὰ τὴν ὁποία ἔπλασε ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπο, ὑπὲρ οὗ Χριστὸς ἀπέθανε καὶ ἀνέστη! Ἡ εὐλογημένη οἰκογένεια, ὁ εὐλογημένος γάμος ἀνδρὸς καὶ γυναικός, καὶ ἡ συνεχὴς σύνδεσή της μὲ τὴν πηγὴ τῆς Χάριτος τοῦ Θεοῦ, ποὺ γίνεται πηγὴ ἀγάπης καὶ μυστηριακῆς, ἀγαπητικῆς ἕνωσης μεταξύ τους, εἶναι προϋπόθεση καὶ μαζὶ ἀσφάλεια γιὰ μία ὑγιῆ πορεία τῶν παιδιῶν μας καὶ τοῦ ἀνθρωπίνου γένους στὸ παρὸν καὶ τὸ μέλλον!

Βιβλιογραφικὰ Βοηθήματα:
Ἀδελφῆς Μαγδαληνῆς, Σκέψεις γιὰ τὰ παιδιὰ στὴν ὀρθόδοξη Ἐκκλησία σήμερα.
Βασιλείου Σκιαδᾶ, Ἀγωγή- Μόρφωση- ψυχαγωγία τοῦ παιδιοῦ.
Ἀλεξάνδρου Κακαβούλη, Ψυχολογία καὶ ἀγωγὴ τοῦ προσώπου.
Ἰωάννου Κογκούλη, Χρήστου Οἰκονόμου, Παναγιώτη Σκαλτσῆ, Ὁ Γάμος, Σειρὰ Θεία Λατρεία καὶ Παιδεία.
Ἀκολουθία τοῦ μυστηρίου τοῦ γάμου, Εἰσαγωγή, σχόλια καὶ ἑρμηνευτικὸ λεξιλόγιο ὑπὸ Βασιλείου Τσούπρα.
Albert Biesinger, Gott in die Familie, Erstkommunion als Chance fur Eltern und Kinder.
Albert Biesinger, Kinder nicht um Gott betrugen, Anstiftungen fur Mutter und Vater.
Christ werden braucht Vorbilder, Ἐκδοθὲν ὑπὸ Gunder Biemer Albert Biesinger.
Augusta Carrara, Der Weg der Catequesis Familiar in Peru.